Baza wzorów matematycznych i fizycznych
Wzory z opisami, wyprowadzeniami i przykładami — poukładane w przejrzyste kafle. Kliknij wzór, aby zobaczyć pełną teorię i zastosowanie.
Ustalanie wzoru wodorku
Do czego służy: zapisujesz wzór wodorku, znając wartościowość pierwiastka E.
Przykłady: azot (III) → $\text{NH}_3$; siarka (II) → $\text{H}_2\text{S}$; chlor (I) → $\text{HCl}$.
Wzór półstrukturalny
Do czego służy: zwięźle pokazuje budowę łańcucha i rozmieszczenie atomów — kompromis między wzorem sumarycznym a strukturalnym.
Każdy atom C ma dopisane związane z nim atomy H, a kreski pokazują wiązania C–C.
Wzór ogólny alkinów
Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkinu o danej liczbie atomów węgla ($n \ge 2$).
Przykład: dla $n=2$ → $\text{C}_2\text{H}_2$ (etyn); dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_4$ (propyn).
Grupa funkcyjna alkoholi
Do czego służy: wskazuje grupę funkcyjną alkoholi. Np. $\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$ (etanol).
Zasada bilansu elektronowego
Do czego służy: to warunek, który pozwala dobrać mnożniki reakcji połówkowych, a przez to współczynniki równania.
Najmniejsza wspólna wielokrotność liczby oddanych i pobranych elektronów wyznacza mnożniki.
Procesy elektrodowe w elektrolizie
Do czego służy: określa kierunek procesów podczas elektrolizy.
Kationy wędrują do katody (redukcja), aniony do anody (utlenianie). Uwaga: znaki elektrod odwrotne niż w ogniwie galwanicznym.
Słabo kwasowy charakter fenolu
Do czego służy: pokazuje słabo kwasowy charakter fenolu — reakcję z mocną zasadą (czego alkohole nie robią).
Powstaje fenolan sodu i woda. To odróżnia fenole od alkoholi, które nie reagują z zasadami.
Izomery
Do czego służy: definiuje, kiedy dwa związki są izomerami.
Aby wykazać izomerię, wystarczy pokazać dwa różne wzory strukturalne o tym samym wzorze sumarycznym.
Liczba neutronów
Do czego służy: oblicza liczbę neutronów w atomie. Np. dla $^{14}\text{C}$ ($Z=6$): $N = 14 - 6 = 8$.
Działanie katalizatora
Do czego służy: podsumowuje istotę działania katalizatora.
Katalizator obniża $E_a$, więc rośnie szybkość $v$. Nie wpływa na to, ile energii reakcja wydzieli lub pochłonie, ani na końcowe położenie równowagi.
Dobór metody rozdzielania
Do czego służy: podpowiada, jak rozdzielić mieszaninę. Piasek+woda → sączenie; sól+woda → odparowanie; opiłki żelaza+piasek → magnes.
Stosunek molowy z równania
Do czego służy: pozwala obliczyć liczbę moli jednej substancji na podstawie drugiej.
Zmienne
- $a, b$ — współczynniki stechiometryczne substancji A i B w równaniu,
- $n_A, n_B$ — liczby moli tych substancji.
Przykład: dla $2\text{H}_2 + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{H}_2\text{O}$ na 2 mole $\text{H}_2$ przypada 1 mol $\text{O}_2$.
Definicja pH
Do czego służy: przelicza stężenie jonów $\text{H}^+$ na wygodną skalę pH.
Odwrotnie: $[\text{H}^+] = 10^{-\text{pH}}$. Przykład: $[\text{H}^+] = 10^{-3}\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ → $\text{pH} = 3$.
Zobojętnianie — otrzymywanie soli
Do czego służy: najczęstszy sposób otrzymywania soli. Metal z zasady łączy się z resztą kwasową z kwasu.
Powstawanie wiązania peptydowego
Do czego służy: opisuje łączenie aminokwasów w peptydy.
Grupa –COOH jednego aminokwasu i –NH₂ drugiego tworzą wiązanie amidowe (peptydowe), a odłącza się cząsteczka wody (reakcja kondensacji).
Wzór ogólny polisacharydów
Do czego służy: pokazuje, że polisacharyd to długi łańcuch powtarzających się jednostek (pochodnych glukozy).
$n$ może wynosić od kilkuset do wielu tysięcy — stąd bardzo duża masa cząsteczkowa.
Prawo rozpadu promieniotwórczego
Do czego służy: oblicza, ile jąder (lub jaka masa) pozostaje po czasie $t$.
Zmienne
- $N_0$ — początkowa liczba jąder,
- $N$ — liczba jąder po czasie $t$,
- $T_{1/2}$ — okres półtrwania,
- $t$ — czas rozpadu.
Wykładnik $\tfrac{t}{T_{1/2}}$ to liczba okresów półtrwania, które upłynęły.
Rozpad alfa — schemat przemiany
Do czego służy: pozwala ustalić, jaki pierwiastek powstaje w rozpadzie $\alpha$. Reguła przesunięć: $A$ maleje o 4, $Z$ maleje o 2.
Przykład
$^{238}_{92}\text{U} \rightarrow\ ^{234}_{90}\text{Th} +\ ^{4}_{2}\text{He}$ — uran przechodzi w tor.
Rozpad beta-minus — schemat przemiany
Do czego służy: ustala produkt rozpadu $\beta^-$. Neutron zamienia się w proton — $Z$ rośnie o 1, $A$ bez zmian.
Przykład
$^{14}_{6}\text{C} \rightarrow\ ^{14}_{7}\text{N} +\ ^{0}_{-1}\text{e}$ — węgiel $^{14}\text{C}$ (datowanie radiowęglowe) przechodzi w azot.
Znak ΔH a typ reakcji
Do czego służy: szybka klasyfikacja reakcji na podstawie znaku $\Delta H$.
- $\Delta H \lt 0$ → wydziela energię (egzo),
- $\Delta H > 0$ → pochłania energię (endo).
Nasycenie roztworu
Do czego służy: pozwala rozpoznać rodzaj roztworu. Jeśli na dnie zostaje nierozpuszczony osad — roztwór jest nasycony.
Budowa cząsteczki myjącej
Do czego służy: tłumaczy, dlaczego mydło jednocześnie „chwyta" tłuszcz i rozprasza się w wodzie.
Dwoisty charakter cząsteczki (jeden koniec lubi wodę, drugi tłuszcz) jest kluczem do usuwania brudu.
Stężenie molowe
Do czego służy: podaje liczność substancji w jednostce objętości roztworu.
Zmienne
- $C_m$ — stężenie molowe ($\tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$),
- $n$ — liczba moli (mol),
- $V$ — objętość roztworu ($\text{dm}^3$).
Stężenie molowe z masy substancji
Do czego służy: łączy wzór $C_m=\tfrac{n}{V}$ z $n=\tfrac{m}{M}$ — liczysz stężenie wprost z masy.
Przykład: $4\ \text{g}$ NaOH ($M=40$) w $0{,}5\ \text{dm}^3$: $C_m = \tfrac{4}{40\cdot0{,}5} = 0{,}2\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$.
Strona 21 z 25 · 577 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.