Baza wzorów matematycznych i fizycznych
Wzory z opisami, wyprowadzeniami i przykładami — poukładane w przejrzyste kafle. Kliknij wzór, aby zobaczyć pełną teorię i zastosowanie.
Ładunki cząstkowe w dipolu
Do czego służy: pokazuje rozkład ładunku cząstkowego w spolaryzowanym wiązaniu.
Biegun $\delta^-$ jest przy atomie o wyższej elektroujemności, biegun $\delta^+$ przy niższej.
Zakres różnicy elektroujemności — wiązanie spolaryzowane
Do czego służy: rozpoznaje wiązanie spolaryzowane na tle kowalencyjnego (poniżej 0,4) i jonowego (powyżej 1,7).
Przykład: HCl → $\Delta E = 0{,}9$ → wiązanie kowalencyjne spolaryzowane.
Zobojętnianie
Do czego służy: opisuje reakcję zasady z kwasem. Np. $\text{NaOH} + \text{HCl} \rightarrow \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O}$.
Dysocjacja zasady
Do czego służy: zapisuje rozpad zasady na jony w roztworze wodnym.
Przykład: $\text{Ca(OH)}_2 \rightarrow \text{Ca}^{2+} + 2\,\text{OH}^-$. Jony $\text{OH}^-$ odpowiadają za odczyn zasadowy.
Wzór ogólny wodorotlenku
Do czego służy: zapisujesz wzór wodorotlenku, znając wartościowość metalu.
Grupa OH jest zawsze jednowartościowa, więc liczba grup = wartościowość metalu. Przykłady: $\text{NaOH}$, $\text{Ca(OH)}_2$, $\text{Al(OH)}_3$.
Skala pH
Do czego służy: pozwala określić odczyn roztworu liczbą. Im niższe pH, tym bardziej kwasowy roztwór.
Porównanie promieni: atom, kation, anion
Do czego służy: porównuje wielkość jonu z atomem, z którego powstał.
Przykład: $r(\text{Na}^+) \lt r(\text{Na})$, a $r(\text{Cl}^-) > r(\text{Cl})$.
Trend promienia atomowego
Do czego służy: pozwala szybko porównać wielkość atomów na podstawie ich położenia w układzie okresowym.
Przyczyny
- okres → rosnący ładunek jądra przy tej samej liczbie powłok = silniejsze przyciąganie = mniejszy atom,
- grupa → kolejne powłoki = większy atom.
Grupy funkcyjne aldehydów i ketonów
Do czego służy: odróżnia budowę aldehydu (grupa karbonylowa na końcu) od ketonu (grupa karbonylowa w środku łańcucha).
W aldehydzie do węgla grupy karbonylowej przyłączony jest atom wodoru — to on odpowiada za właściwości redukujące.
Wzór ogólny cykloalkanów
Do czego służy: pozwala zapisać wzór cykloalkanu (pierścień) o $n$ atomach węgla ($n \ge 3$).
Zamknięcie łańcucha w pierścień „zabiera" 2 atomy wodoru względem alkanu, stąd $\text{C}_n\text{H}_{2n}$ zamiast $\text{C}_n\text{H}_{2n+2}$.
Pierwsza energia jonizacji
Do czego służy: opisuje energię potrzebną do utworzenia kationu jednododatniego z atomu.
Im mniejsza $I_1$, tym łatwiej pierwiastek oddaje elektron i tym bardziej metaliczny jest jego charakter.
Trendy energii jonizacji
Do czego służy: pozwala porównać, któremu pierwiastkowi łatwiej oderwać elektron.
Trend jest odwrotny do promienia atomowego: większy atom → słabiej związane elektrony → niższa energia jonizacji.
Iloczyn jonowy wody
Do czego służy: wiąże stężenia $[\text{H}^+]$ i $[\text{OH}^-]$ — znając jedno, obliczysz drugie.
Przykład: jeśli $[\text{H}^+] = 10^{-3}$, to $[\text{OH}^-] = \tfrac{10^{-14}}{10^{-3}} = 10^{-11}\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$.
Zależność pH i pOH
Do czego służy: pozwala przeliczyć pH na pOH i odwrotnie — przydatne zwłaszcza dla zasad.
Przykład: jeśli $\text{pOH} = 3$, to $\text{pH} = 14 - 3 = 11$.
Kolejność zapełniania podpowłok (reguła Aufbau)
Do czego służy: ustala kolejność, w jakiej elektrony zajmują podpowłoki. Decyduje o niej rosnąca energia, a nie sam numer powłoki — dlatego $4s$ jest przed $3d$.
Pomocą jest diagram „po przekątnych” (reguła Klechkowskiego): sumujemy $n+l$ i zapełniamy od najmniejszej sumy.
Maksymalna liczba elektronów na powłoce
Do czego służy: podaje pojemność powłoki o głównej liczbie kwantowej $n$.
Wartości
- $n=1$: $2\cdot1^2 = 2$ elektrony,
- $n=2$: $2\cdot2^2 = 8$,
- $n=3$: $2\cdot3^2 = 18$,
- $n=4$: $2\cdot4^2 = 32$.
Maksymalna liczba elektronów w podpowłoce
Do czego służy: podaje pojemność podpowłoki. Wynika z liczby orbitali $2l+1$ i pojemności orbitalu (2 e$^-$).
Wartości
- $s$ ($l=0$): $2$ e$^-$,
- $p$ ($l=1$): $6$,
- $d$ ($l=2$): $10$,
- $f$ ($l=3$): $14$.
Warunki korozji elektrochemicznej żelaza
Do czego służy: przypomina, że do rdzewienia potrzebne są jednocześnie woda i tlen.
W suchym powietrzu lub w wodzie pozbawionej tlenu żelazo koroduje bardzo wolno. Elektrolity (sól) znacznie przyspieszają proces.
Otrzymywanie chlorowodoru
Do czego służy: pokazuje otrzymywanie kwasu beztlenowego. Chlorowodór $\text{HCl}$ rozpuszczony w wodzie daje kwas solny.
Grupa karboksylowa
Do czego służy: wskazuje grupę funkcyjną kwasów karboksylowych. Np. $\text{CH}_3\text{COOH}$ (kwas octowy).
Dysocjacja kwasu
Do czego służy: zapisuje rozpad kwasu na jony w wodzie.
Przykłady: $\text{HNO}_3 \rightarrow \text{H}^+ + \text{NO}_3^-$; $\text{H}_3\text{PO}_4 \rightarrow 3\text{H}^+ + \text{PO}_4^{3-}$.
Wartościowość reszty kwasowej
Do czego służy: potrzebna do układania wzorów soli.
$\text{HCl}$ → reszta $\text{Cl}$ jednowartościowa; $\text{H}_2\text{SO}_4$ → reszta $\text{SO}_4$ dwuwartościowa.
Przeliczanie stężenia procentowego na molowe
Do czego służy: przelicza $C_p$ (%) na $C_m$ ($\tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$), gdy znana jest gęstość.
Zmienne
- $C_p$ — stężenie procentowe (%),
- $d$ — gęstość roztworu ($\tfrac{\text{g}}{\text{cm}^3}$),
- $M$ — masa molowa ($\tfrac{\text{g}}{\text{mol}}$).
Rozcieńczanie roztworu
Do czego służy: oblicza stężenie lub objętość po rozcieńczeniu (albo zatężeniu) roztworu.
Przykład: $100\ \text{cm}^3$ roztworu $2\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ rozcieńczono do $500\ \text{cm}^3$: $C_2 = \tfrac{2\cdot100}{500} = 0{,}4\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$.
Strona 22 z 25 · 577 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.