Baza wzorów matematycznych i fizycznych
Wzory z opisami, wyprowadzeniami i przykładami — poukładane w przejrzyste kafle. Kliknij wzór, aby zobaczyć pełną teorię i zastosowanie.
Energia poziomów elektronowych atomu wodoru (model Bohra)
Do czego służy: podaje energię elektronu na $n$-tej orbicie w atomie wodoru. Różnica dwóch poziomów to energia emitowanego lub pochłanianego fotonu.
Zmienne
- $E_n$ — energia poziomu $n$ (elektronowolt, $\text{eV}$),
- $n$ — główna liczba kwantowa orbity ($n = 1, 2, 3, \ldots$).
Znak minus oznacza, że elektron jest związany w atomie. Dla $n=1$ (stan podstawowy) $E_1 = -13{,}6\ \text{eV}$; energia jonizacji wodoru to $13{,}6\ \text{eV}$.
Ogólny wzór fluorowcopochodnej
Do czego służy: zapisuje ogólną budowę halogenopochodnej — reszta węglowodorowa R i atom chlorowca X.
Przykłady: $\text{CH}_3\text{Cl}$ (chlorometan), $\text{CHCl}_3$ (trichlorometan, chloroform).
Budowa hydroksykwasu
Do czego służy: pokazuje obecność dwóch grup funkcyjnych — stąd właściwości i kwasu, i alkoholu.
Przykład: kwas mlekowy $\text{CH}_3\text{CH(OH)COOH}$ ma grupę –OH przy drugim atomie węgla i grupę –COOH na końcu.
Liczba cząstek a liczba moli
Do czego służy: przelicza mole na rzeczywistą liczbę atomów, cząsteczek lub jonów.
$N_A = 6{,}022\cdot10^{23}\ \tfrac{1}{\text{mol}}$. Przykład: $2\ \text{mol}$ zawiera $1{,}2\cdot10^{24}$ cząstek.
Liczba moli z masy
Do czego służy: zamienia masę substancji na liczbę moli — punkt wyjścia większości obliczeń.
Zmienne
- $n$ — liczba moli (mol),
- $m$ — masa (g),
- $M$ — masa molowa ($\tfrac{\text{g}}{\text{mol}}$).
Wzór sumaryczny glukozy i fruktozy
Do czego służy: podaje skład najważniejszych monosacharydów.
Glukoza i fruktoza są izomerami — ten sam wzór $\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$, ale różna grupa funkcyjna (aldehydowa vs ketonowa).
Procesy na elektrodach ogniwa
Do czego służy: wskazuje, jaki proces i biegun odpowiada każdej elektrodzie ogniwa.
Skrót: „anoda–utlenianie" (obie na literę samogłoskową), „katoda–redukcja".
Numer grupy głównej a elektrony walencyjne
Do czego służy: ustala liczbę elektronów walencyjnych na podstawie numeru grupy głównej.
Reguła
- grupy 1–2: liczba e$^-$ walencyjnych = numer grupy (1 lub 2),
- grupy 13–18: liczba e$^-$ walencyjnych = numer grupy $-\,10$ (od 3 do 8).
Np. chlor (grupa 17) ma $17-10 = 7$ elektronów walencyjnych.
Numer okresu a liczba powłok
Do czego służy: z położenia pierwiastka (numer okresu) odczytujesz liczbę powłok, i odwrotnie.
Przykład: sód leży w 3. okresie → ma 3 powłoki ($1s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^1$).
Rozpuszczalność a masa nasyconego roztworu
Do czego służy: pozwala obliczyć rozpuszczalność z masy substancji i wody w roztworze nasyconym (albo odwrotnie).
Przykład: jeśli w $200\ \text{g}$ wody rozpuszcza się $72\ \text{g}$ soli, to $R = \tfrac{72}{200}\cdot100 = 36\ \tfrac{\text{g}}{100\,\text{g}}$.
Stała równowagi
Do czego służy: opisuje ilościowo położenie równowagi reakcji odwracalnej $a\text{A} + b\text{B} \rightleftharpoons c\text{C} + d\text{D}$.
Podstawiamy stężenia równowagowe reagentów. Wartość $K$ zależy wyłącznie od temperatury.
Reguła sumy stopni utlenienia
Do czego służy: pozwala obliczyć nieznany stopień utlenienia pierwiastka w związku lub jonie.
Dla cząsteczki obojętnej suma = 0; dla jonu np. $\text{SO}_4^{2-}$ suma = $-2$.
Szybkość reakcji
Do czego służy: ilościowo opisuje, jak szybko zmieniają się stężenia w reakcji.
Zmienne
- $\Delta c$ — zmiana stężenia molowego ($\tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$),
- $\Delta t$ — czas (s).
Ustalanie wzoru tlenku z wartościowości
Do czego służy: pozwala zapisać poprawny wzór tlenku, znając wartościowość pierwiastka.
Przykład: glin (III) + tlen (II) → krzyżowo $\text{Al}_2\text{O}_3$. Indeksy upraszczamy, jeśli to możliwe.
Zmydlanie tłuszczu
Do czego służy: opisuje otrzymywanie mydła z tłuszczu.
Tłuszcz (ester glicerolu i 3 kwasów tłuszczowych) reaguje z zasadą; powstają glicerol i sole sodowe kwasów tłuszczowych (mydło).
Wzór ogólny alkanów
Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkanu. Dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_8$ (propan).
Kryterium wiązania jonowego
Do czego służy: pozwala orientacyjnie stwierdzić, że wiązanie ma charakter jonowy.
Przykład: NaCl → $\Delta E = |0{,}9 - 3{,}0| = 2{,}1 > 1{,}7$ → wiązanie jonowe.
Wartościowość węgla
Do czego służy: podstawa zapisywania wzorów — każdy atom węgla musi mieć dokładnie 4 wiązania.
Wiązania te mogą łączyć węgiel z wodorem, innymi atomami węgla lub innymi pierwiastkami (O, N, chlorowce).
Woda jako dipol
Do czego służy: tłumaczy, dlaczego woda jest dobrym rozpuszczalnikiem. Biegunowa cząsteczka „otacza" jony i cząsteczki innych substancji.
Wzór ogólny kwasu
Do czego służy: pozwala zapisać wzór kwasu. Liczba atomów wodoru = wartościowość reszty kwasowej (np. $\text{SO}_4$ jest II-wartościowa → $\text{H}_2\text{SO}_4$).
Wzór wodorotlenku
Do czego służy: pozwala ułożyć wzór wodorotlenku. Liczba grup OH = wartościowość metalu (Ca II → Ca(OH)₂).
Addycja bromu do alkenu
Do czego służy: opisuje charakterystyczną reakcję alkenów — przyłączenie do wiązania podwójnego.
Wiązanie podwójne „otwiera się" i przyłącza dwa atomy bromu. Odbarwienie brązowej wody bromowej to test na obecność wiązania wielokrotnego.
Wzór ogólny alkenów
Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkenu o danej liczbie atomów węgla ($n \ge 2$).
Przykład: dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_6$ (propen).
Grupa funkcyjna alkoholi
Do czego służy: wskazuje grupę funkcyjną decydującą o właściwościach alkoholi.
Przykłady: $\text{CH}_3\text{OH}$ (metanol), $\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$ (etanol).
Strona 19 z 25 · 577 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.