Baza wzorów matematycznych i fizycznych
Wzory z opisami, wyprowadzeniami i przykładami — poukładane w przejrzyste kafle. Kliknij wzór, aby zobaczyć pełną teorię i zastosowanie.
Wysokość rzutu pionowego (klasa 1 LO)
Co liczy: maksymalną wysokość w rzucie pionowym w górę.
Prawo Ohma dla obwodu (klasa 3 LO)
Co liczy: natężenie z uwzględnieniem oporu wewnętrznego $r$.
Siła tarcia (klasa 7 SP)
Co liczy: wartość siły tarcia.
Oznaczenia: $\mu$ — współczynnik tarcia, $N$ — siła nacisku.
Gęstość substancji
Do czego służy: pozwala wyznaczyć gęstość ciała. $m$ — masa (mierzona wagą), $V$ — objętość (np. z pomiaru wymiarów lub wyparcia wody). Jednostka: $\tfrac{\text{kg}}{\text{m}^3}$ lub $\tfrac{\text{g}}{\text{cm}^3}$.
Zasada zachowania energii mechanicznej
Do czego służy: pozwala śledzić przemiany energii bez znajomości sił. Gdy nie działa tarcie, energia potencjalna zamienia się w kinetyczną i odwrotnie, a ich suma się nie zmienia. Np. spadające ciało traci energię potencjalną, a zyskuje kinetyczną.
Warunek równowagi dźwigni (klasa 7 SP)
Co liczy: równowagę dźwigni dwustronnej.
Oznaczenia: $r$ — ramię siły (odległość od osi).
Opór ośrodka
Do czego służy: tłumaczy, dlaczego trudniej poruszać się szybko w powietrzu lub wodzie. Opór ośrodka (powietrza, wody) działa przeciwnie do ruchu i rośnie z prędkością oraz zależy od kształtu ciała (opływowy kształt zmniejsza opór).
I prawo Kirchhoffa (prawo węzłów)
Do czego służy: bilans prądów w węźle obwodu. Wynika z zasady zachowania ładunku — ładunek nie gromadzi się w węźle, więc ile wpływa, tyle wypływa.
II prawo Kirchhoffa (prawo oczka)
Do czego służy: bilans napięć w zamkniętej pętli obwodu. Suma sił elektromotorycznych źródeł równa jest sumie spadków napięć na oporach. Wynika z zasady zachowania energii.
Rozszczepienie światła białego
Do czego służy: tłumaczy powstawanie tęczy. Światło białe jest mieszaniną wielu barw. Przechodząc przez pryzmat (lub krople deszczu), poszczególne barwy załamują się pod nieco różnymi kątami i się rozdzielają — powstaje widmo (barwy tęczy: czerwona, pomarańczowa, żółta, zielona, niebieska, fioletowa).
Rozszerzalność temperaturowa
Do czego służy: tłumaczy zjawiska takie jak przerwy dylatacyjne w mostach i działanie termometru. Większość ciał (stałych, cieczy, gazów) rozszerza się przy ogrzewaniu i kurczy przy oziębianiu, bo cząsteczki drgają mocniej i potrzebują więcej miejsca.
Rzut poziomy (klasa 1 LO)
Co liczy: czas spadku i zasięg rzutu poziomego.
Zjawisko Dopplera — zmiana częstotliwości
Do czego służy: tłumaczy zmianę wysokości dźwięku poruszającego się źródła. Gdy źródło się zbliża, słyszymy dźwięk wyższy (większa częstotliwość); gdy się oddala — niższy. Wykorzystywane m.in. w radarach i medycynie (USG dopplerowskie).
Zasięg rzutu ukośnego (klasa 1 LO)
Co liczy: zasięg rzutu ukośnego; największy dla $\alpha=45^\circ$.
Ruch po okręgu (klasa 1 LO)
Co liczy: prędkość kątową, liniową i przyspieszenie dośrodkowe.
Substytucja (chlorowcowanie) alkanu
Do czego służy: opisuje charakterystyczną reakcję alkanów — podstawienie atomu wodoru.
Reakcja wymaga światła ($h\nu$); w miejsce atomu wodoru wchodzi atom chlorowca, uwalnia się $\text{HCl}$.
Wzór ogólny alkanów
Do czego służy: pozwala zapisać wzór dowolnego alkanu, znając liczbę atomów węgla $n$.
Przykład: dla $n=5$ → $\text{C}_5\text{H}_{2\cdot5+2} = \text{C}_5\text{H}_{12}$ (pentan).
Atom a cząsteczka
Do czego służy: odróżnia atom od cząsteczki. $\text{O}$ to atom, $\text{O}_2$ to cząsteczka (dwa atomy tlenu).
Wzór soli (reguła krzyżowa)
Do czego służy: pozwala ułożyć wzór soli. Wapń (II) + reszta $\text{NO}_3$ (I) → $\text{Ca(NO}_3)_2$.
Ciało fizyczne a substancja
Do czego służy: pomaga rozróżnić przedmiot od tworzywa. Np. „szklanka" to ciało fizyczne, a „szkło" to substancja.
Stopień dysocjacji
Do czego służy: mierzy „siłę" elektrolitu — jak duża część cząsteczek rozpadła się na jony.
Zmienne
- $n_{\text{zdys.}}$ — liczba cząsteczek (moli) zdysocjowanych,
- $n_{\text{całk.}}$ — całkowita liczba wprowadzonych cząsteczek.
Im wyższe $\alpha$, tym mocniejszy elektrolit.
Zmiana entalpii reakcji
Do czego służy: określa, czy reakcja wydziela, czy pochłania energię i ile.
- $\Delta H \lt 0$ → energia wydzielana (egzo),
- $\Delta H > 0$ → energia pochłaniana (endo).
Energia kwantu a długość fali
Do czego służy: gdy znasz długość fali światła (a nie częstotliwość), liczysz energię fotonu bezpośrednio z $\lambda$. Wynika z połączenia $E=h\nu$ oraz $c=\lambda\nu$.
Zmienne
- $c$ — prędkość światła, $c = 3{,}0\cdot10^{8}\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}$,
- $\lambda$ — długość fali (metr, $\text{m}$),
- $h$ — stała Plancka.
Zależność jest odwrotna: krótsza fala (np. UV) = wyższa energia niż fala dłuższa (np. czerwień).
Energia kwantu promieniowania (wzór Plancka)
Do czego służy: oblicza energię jednego kwantu (fotonu) emitowanego lub pochłanianego przez atom — np. przy przeskoku elektronu między poziomami.
Zmienne
- $E$ — energia kwantu (dżul, $\text{J}$),
- $h$ — stała Plancka, $h = 6{,}63\cdot10^{-34}\ \text{J}\cdot\text{s}$,
- $\nu$ — częstotliwość promieniowania ($\text{Hz} = \text{s}^{-1}$).
Strona 18 z 25 · 577 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.