Definicje i teorie — Fizyka
Kluczowe pojęcia z matematyki i fizyki — od podstawówki po maturę. Każda definicja z wyjaśnieniem i przykładem, w jednym kliknięciu.
Rodzaje energii (klasa 7 SP)
Energia
Energia to zdolność do wykonania pracy; jednostką jest dżul.
Formy
Mechaniczna, wewnętrzna (cieplna), elektryczna, chemiczna, jądrowa.
Przemiany
Energia przechodzi z jednej formy w inną, np. elektryczna w świetlną.
Energia potencjalna (klasa 7 SP)
Grawitacji
Ciało podniesione na wysokość ma energię $E_p=m g h$.
Sprężystości
Odkształcona sprężyna lub gumka gromadzi energię sprężystości.
Zależność
Energia potencjalna grawitacji rośnie z masą i wysokością.
Pole magnetyczne — pole magnetyczne Ziemi (klasa 8 SP)
Pole magnetyczne
Obszar wokół magnesu, w którym działa siła magnetyczna; obrazują je linie pola.
Pole Ziemi
Ziemia jest wielkim magnesem — igła kompasu ustawia się wzdłuż jej pola.
Bieguny
Magnetyczne bieguny Ziemi nie pokrywają się dokładnie z geograficznymi.
Energia kinetyczna (klasa 7 SP)
Definicja
Energia ciała w ruchu: $E_k=\frac{m v^2}{2}$.
Zależność
Rośnie z masą, a z prędkością — z jej kwadratem.
Skutki
Większa prędkość oznacza znacznie większą energię, np. przy zderzeniu.
Przewodnik z prądem w polu magnetycznym (klasa 8 SP)
Pole wokół prądu
Przewodnik z prądem wytwarza wokół siebie pole magnetyczne.
Siła
Na przewodnik z prądem umieszczony w polu magnetycznym działa siła.
Zastosowanie
To podstawa działania silnika elektrycznego.
Elektromagnes (klasa 8 SP)
Budowa
Zwojnica (cewka) nawinięta na rdzeń z miękkiego żelaza.
Działanie
Po włączeniu prądu staje się magnesem; po wyłączeniu traci właściwości.
Zastosowania
Dzwonek, przekaźnik, dźwig elektromagnetyczny.
Zasada zachowania energii mechanicznej (klasa 7 SP)
Treść
Bez tarcia suma energii kinetycznej i potencjalnej pozostaje stała: $E_k+E_p=\mathrm{const}$.
Przemiana
Podczas spadania energia potencjalna zamienia się w kinetyczną.
Z tarciem
Część energii mechanicznej przechodzi w energię wewnętrzną (ciepło).
Maszyny proste (klasa 7 SP)
Rodzaje
Dźwignia, blok, kołowrót, równia pochyła i śruba.
Dźwignia
Warunek równowagi: $F_1 r_1=F_2 r_2$ (iloczyny sił i ramion są równe).
Korzyść
Maszyny proste zmniejszają potrzebną siłę kosztem większej drogi.
Silnik elektryczny (klasa 8 SP)
Zasada
Zamienia energię elektryczną w mechaniczną dzięki sile działającej na ramkę z prądem.
Budowa
Wirnik z uzwojeniem, magnesy oraz komutator.
Zastosowanie
Napędza pralki, wentylatory, pojazdy elektryczne.
Energia wewnętrzna i temperatura (klasa 7 SP)
Energia wewnętrzna
To suma energii ruchu i oddziaływań wszystkich cząsteczek ciała.
Temperatura
Miara średniej energii ruchu cząsteczek; mierzymy ją w stopniach Celsjusza i kelwinach.
Zmiana
Energię wewnętrzną można zmienić przez ogrzewanie lub wykonanie pracy.
Ruch drgający (klasa 8 SP)
Definicja
Ruch powtarzający się wokół położenia równowagi.
Wielkości
Amplituda (największe wychylenie), okres $T$ i częstotliwość $f$.
Przykłady
Wahadło, ciężarek na sprężynie, struna.
Ciepło (klasa 7 SP)
Definicja
Ciepło to energia przekazywana między ciałami o różnej temperaturze.
Kierunek
Przepływa samorzutnie od ciała cieplejszego do chłodniejszego, aż do wyrównania temperatur.
Sposoby
Przewodzenie, konwekcja i promieniowanie.
Wahadło — okres i częstotliwość (klasa 8 SP)
Okres
Czas jednego pełnego drgania; jednostką jest sekunda.
Częstotliwość
Liczba drgań na sekundę: $f=\frac{1}{T}$, w hercach ($\mathrm{Hz}$).
Wahadło
Okres zależy od długości wahadła, a nie od masy ani amplitudy.
Ciepło właściwe (klasa 7 SP)
Definicja
Ciepło potrzebne do ogrzania $1\,\mathrm{kg}$ substancji o $1\,^\circ\mathrm{C}$.
Wzór
$Q=c\,m\,\Delta T$, gdzie $c$ to ciepło właściwe.
Woda
Woda ma duże ciepło właściwe, dlatego wolno się nagrzewa i stygnie.
Fale mechaniczne (klasa 8 SP)
Definicja
Rozchodzące się w ośrodku drgania, przenoszące energię bez przenoszenia materii.
Rodzaje
Poprzeczne (drgania prostopadłe do kierunku fali) i podłużne (drgania wzdłuż).
Wielkości
Długość fali $\lambda$, prędkość $v=\lambda f$.
Bilans cieplny (klasa 7 SP)
Zasada
Ciepło oddane przez ciało cieplejsze równa się ciepłu pobranemu przez chłodniejsze.
Równanie
$Q_{oddane}=Q_{pobrane}$ — stąd wyznaczamy temperaturę końcową.
Założenie
Zakładamy brak strat ciepła do otoczenia.
Fale dźwiękowe (klasa 8 SP)
Powstawanie
Dźwięk to fala podłużna wywołana drganiami źródła.
Ośrodek
Rozchodzi się w gazach, cieczach i ciałach stałych, ale nie w próżni.
Prędkość
W powietrzu około $340\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}$.
Cechy dźwięku (klasa 8 SP)
Wysokość
Zależy od częstotliwości — większa częstotliwość to wyższy dźwięk.
Głośność
Zależy od amplitudy drgań.
Barwa
Pozwala odróżnić instrumenty grające ten sam dźwięk.
Topnienie i krzepnięcie (klasa 7 SP)
Topnienie
Przejście ze stanu stałego w ciekły; zachodzi w stałej temperaturze topnienia.
Krzepnięcie
Proces odwrotny; temperatura krzepnięcia równa jest temperaturze topnienia.
Ciepło przemiany
Podczas przemiany dostarczane ciepło nie zmienia temperatury.
Fale elektromagnetyczne (klasa 8 SP)
Natura
Rozchodzące się drgania pola elektrycznego i magnetycznego; nie potrzebują ośrodka.
Prędkość
W próżni rozchodzą się z prędkością światła $c\approx3\cdot10^8\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}$.
Widmo
Fale radiowe, mikrofale, podczerwień, światło, ultrafiolet, promienie X i gamma.
Parowanie i skraplanie (klasa 7 SP)
Parowanie
Przechodzenie cieczy w gaz; zachodzi z powierzchni w każdej temperaturze.
Wrzenie
Gwałtowne parowanie w całej objętości w temperaturze wrzenia.
Skraplanie
Przemiana pary w ciecz, np. rosa i para nad garnkiem.
Rozszerzalność temperaturowa ciał (klasa 7 SP)
Zjawisko
Ogrzewane ciała zwiększają objętość, a oziębiane — zmniejszają.
Przyczyna
Rosną odległości między drgającymi cząsteczkami.
Zastosowania
Przerwy dylatacyjne na mostach i torach, termometr cieczowy.
Źródła światła i jego rozchodzenie się (klasa 8 SP)
Źródła
Naturalne (Słońce) i sztuczne (żarówka); ciała oświetlone tylko odbijają światło.
Rozchodzenie
W ośrodku jednorodnym światło biegnie prostoliniowo.
Cień
Powstaje, bo światło nie omija przeszkód.
Odbicie światła — zwierciadła (klasa 8 SP)
Prawo odbicia
Kąt padania równa się kątowi odbicia.
Zwierciadło płaskie
Tworzy obraz pozorny, prosty, tej samej wielkości.
Zwierciadła kuliste
Wklęsłe skupiają, wypukłe rozpraszają promienie.
Strona 9 z 10 · 221 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.