Definicje i teorie — Fizyka
Kluczowe pojęcia z matematyki i fizyki — od podstawówki po maturę. Każda definicja z wyjaśnieniem i przykładem, w jednym kliknięciu.
Moment pędu i jego zachowanie (klasa 1 LO)
Definicja
$L=I\omega$.
Zasada zachowania
Bez zewnętrznego momentu siły moment pędu jest stały.
Przykład
Łyżwiarz przyciąga ręce, zmniejsza $I$ i przyspiesza obrót.
Prawo Archimedesa (klasa 2 LO)
Siła wyporu
$F_w=\rho_c g V_z$ — równa ciężarowi wypartej cieczy.
Warunek pływania
Ciało pływa, gdy siła wyporu równoważy jego ciężar.
Zastosowania
Statki, areometry, balony.
Ciśnienie atmosferyczne (klasa 2 LO)
Pochodzenie
Ciężar słupa powietrza nad danym miejscem.
Wartość normalna
Około $1013\,\mathrm{hPa}$; maleje z wysokością.
Doświadczenie Torricellego
Wyznaczenie ciśnienia za pomocą rtęci.
Prawo powszechnego ciążenia (klasa 1 LO)
Treść
Dwa ciała przyciągają się siłą $F=G\frac{m_1 m_2}{r^2}$.
Stała
$G\approx6{,}67\cdot10^{-11}\,\frac{\mathrm{N\,m^2}}{\mathrm{kg^2}}$.
Cechy
Siła maleje z kwadratem odległości i działa wzdłuż prostej łączącej ciała.
Drgania harmoniczne (klasa 2 LO)
Definicja
Drgania, w których siła jest wprost proporcjonalna do wychylenia i skierowana do równowagi.
Wychylenie
$x=A\sin(\omega t+\varphi)$.
Wielkości
Amplituda $A$, częstość kołowa $\omega$, faza początkowa $\varphi$.
Natężenie pola grawitacyjnego (klasa 1 LO)
Definicja
$\gamma=\frac{F}{m}=G\frac{M}{r^2}$.
Przy powierzchni
Równe przyspieszeniu grawitacyjnemu $g$.
Zależność
Maleje z kwadratem odległości od środka planety.
Praca i energia w polu grawitacyjnym (klasa 1 LO)
Energia potencjalna
$E_p=-G\frac{M m}{r}$ (zero w nieskończoności).
Praca
Zależy tylko od położeń początkowego i końcowego (pole zachowawcze).
Prędkość ucieczki
Wynika z zerowej energii całkowitej.
Wahadło matematyczne (klasa 2 LO)
Model
Punkt materialny na nieważkiej nici.
Okres
$T=2\pi\sqrt{\frac{l}{g}}$.
Wnioski
Okres zależy od długości i $g$, a dla małych kątów nie zależy od amplitudy.
Prawa Keplera (klasa 1 LO)
Pierwsze
Planety krążą po elipsach, ze Słońcem w ognisku.
Drugie
Promień wodzący zakreśla równe pola w równych czasach.
Trzecie
$\frac{T^2}{a^3}=\mathrm{const}$ dla ciał krążących wokół tego samego centrum.
Wahadło sprężynowe (klasa 2 LO)
Model
Ciało o masie $m$ na sprężynie o stałej $k$.
Okres
$T=2\pi\sqrt{\frac{m}{k}}$.
Siła
Siła sprężystości $F=-k x$ pełni rolę siły zwrotnej.
Energia w ruchu drgającym (klasa 2 LO)
Przemiany
Energia potencjalna zamienia się w kinetyczną i odwrotnie.
Całkowita
$E=\frac{k A^2}{2}=\mathrm{const}$ (bez tłumienia).
Skrajne położenia
W skrajnym cała energia jest potencjalna, w równowadze — kinetyczna.
Satelity i prędkości kosmiczne (klasa 1 LO)
Pierwsza prędkość kosmiczna
$v_I=\sqrt{\frac{G M}{r}}$ — dla orbity kołowej przy powierzchni.
Druga prędkość kosmiczna
$v_{II}=\sqrt{2}\,v_I$ — prędkość ucieczki.
Satelita geostacjonarny
Okres obiegu równy dobie, pozostaje nad tym samym punktem.
Drgania tłumione i wymuszone — rezonans (klasa 2 LO)
Tłumione
Amplituda maleje wskutek oporów; energia rozprasza się.
Wymuszone
Utrzymywane siłą zewnętrzną o pewnej częstotliwości.
Rezonans
Gwałtowny wzrost amplitudy, gdy częstotliwość wymuszająca zrówna się z własną.
Fale i ich rodzaje (klasa 2 LO)
Fala
Rozchodzące się zaburzenie przenoszące energię bez przenoszenia materii.
Poprzeczne
Drgania prostopadłe do kierunku rozchodzenia się.
Podłużne
Drgania wzdłuż kierunku fali (np. dźwięk).
Wielkości opisujące fale (klasa 2 LO)
Podstawowe
Długość fali $\lambda$, okres $T$, częstotliwość $f$, amplituda.
Prędkość
$v=\lambda f=\frac{\lambda}{T}$.
Faza
Punkty w tej samej fazie są odległe o wielokrotność $\lambda$.
Interferencja fal (klasa 2 LO)
Zjawisko
Nakładanie się fal — amplitudy dodają się (superpozycja).
Wzmocnienie
Gdy różnica dróg jest wielokrotnością $\lambda$.
Wygaszenie
Gdy różnica dróg to nieparzysta wielokrotność $\frac{\lambda}{2}$.
Odbicie, załamanie i dyfrakcja fal (klasa 2 LO)
Odbicie
Kąt padania równa się kątowi odbicia.
Załamanie
Zmiana kierunku i prędkości fali przy przejściu do innego ośrodka.
Dyfrakcja
Uginanie fal na przeszkodach i szczelinach.
Fale stojące (klasa 2 LO)
Powstawanie
Z nałożenia dwóch fal biegnących w przeciwnych kierunkach.
Węzły i strzałki
Węzły — punkty nieruchome; strzałki — o największej amplitudzie.
Zastosowanie
Drgania strun i słupów powietrza w instrumentach.
Fale dźwiękowe (klasa 2 LO)
Natura
Podłużne fale sprężyste rozchodzące się w ośrodku.
Prędkość
Zależy od ośrodka; w powietrzu około $340\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}$.
Cechy
Wysokość (częstotliwość), głośność (natężenie), barwa.
Natężenie i napięcie prądu (klasa 3 LO)
Natężenie
$I=\frac{q}{t}$ — ładunek przepływający w jednostce czasu.
Napięcie
$U=\frac{W}{q}$ — praca na jednostkowy ładunek.
Kierunek
Umowny kierunek prądu jest zgodny z ruchem ładunków dodatnich.
Prawo Ohma — opór elektryczny (klasa 3 LO)
Prawo Ohma
$I=\frac{U}{R}$ dla przewodnika o stałej temperaturze.
Opór
Miara przeciwstawiania się przepływowi prądu, w omach.
Charakterystyka
Dla opornika omowego $I(U)$ jest linią prostą.
Zjawisko Dopplera (klasa 2 LO)
Opis
Zmiana obserwowanej częstotliwości przy ruchu źródła lub obserwatora.
Zbliżanie
Częstotliwość rośnie (dźwięk wyższy).
Oddalanie
Częstotliwość maleje; zjawisko dotyczy też światła.
Ładunek elektryczny — prawo Coulomba (klasa 2 LO)
Ładunek
Skwantowany, wielokrotność ładunku elementarnego $e$; jednostką jest kulomb.
Prawo Coulomba
$F=k\frac{|q_1 q_2|}{r^2}$.
Analogia
Podobne w formie do prawa powszechnego ciążenia.
Opór właściwy (klasa 3 LO)
Wzór
$R=\rho\frac{l}{S}$, gdzie $\rho$ to opór właściwy materiału.
Zależności
Opór rośnie z długością, maleje z polem przekroju.
Temperatura
W metalach opór właściwy rośnie ze wzrostem temperatury.
Strona 7 z 10 · 221 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.