Definicje i teorie — Fizyka
Kluczowe pojęcia z matematyki i fizyki — od podstawówki po maturę. Każda definicja z wyjaśnieniem i przykładem, w jednym kliknięciu.
Prawo Ohma — opór elektryczny (klasa 3 LO)
Prawo Ohma
$I=\frac{U}{R}$ dla przewodnika o stałej temperaturze.
Opór
Miara przeciwstawiania się przepływowi prądu, w omach.
Charakterystyka
Dla opornika omowego $I(U)$ jest linią prostą.
Zjawisko Dopplera (klasa 2 LO)
Opis
Zmiana obserwowanej częstotliwości przy ruchu źródła lub obserwatora.
Zbliżanie
Częstotliwość rośnie (dźwięk wyższy).
Oddalanie
Częstotliwość maleje; zjawisko dotyczy też światła.
Ładunek elektryczny — prawo Coulomba (klasa 2 LO)
Ładunek
Skwantowany, wielokrotność ładunku elementarnego $e$; jednostką jest kulomb.
Prawo Coulomba
$F=k\frac{|q_1 q_2|}{r^2}$.
Analogia
Podobne w formie do prawa powszechnego ciążenia.
Opór właściwy (klasa 3 LO)
Wzór
$R=\rho\frac{l}{S}$, gdzie $\rho$ to opór właściwy materiału.
Zależności
Opór rośnie z długością, maleje z polem przekroju.
Temperatura
W metalach opór właściwy rośnie ze wzrostem temperatury.
Łączenie oporników (klasa 3 LO)
Szeregowe
$R=R_1+R_2+\dots$; to samo natężenie płynie przez każdy opornik.
Równoległe
$\frac{1}{R}=\frac{1}{R_1}+\frac{1}{R_2}+\dots$; to samo napięcie.
Wniosek
Połączenie równoległe zmniejsza opór zastępczy.
Natężenie pola elektrycznego (klasa 2 LO)
Definicja
$\vec{E}=\frac{\vec{F}}{q}$ — siła na jednostkowy ładunek próbny.
Ładunek punktowy
$E=k\frac{Q}{r^2}$.
Linie pola
Wychodzą z ładunków dodatnich, wchodzą do ujemnych.
Potencjał i napięcie elektryczne (klasa 2 LO)
Potencjał
$V=\frac{E_p}{q}$ — energia potencjalna na jednostkowy ładunek.
Napięcie
Różnica potencjałów: $U=V_1-V_2$.
Pole jednorodne
$U=E d$.
Praca i moc — prawo Joulea-Lenza (klasa 3 LO)
Praca
$W=U I t$.
Moc
$P=U I=I^2 R=\frac{U^2}{R}$.
Ciepło Joulea
Prąd wydziela w oporniku ciepło $Q=I^2 R t$.
Praca w polu elektrycznym (klasa 2 LO)
Wzór
$W=q U$.
Pole zachowawcze
Praca nie zależy od drogi, lecz od położeń.
Powierzchnie ekwipotencjalne
Praca wzdłuż nich jest zerowa.
Siła elektromotoryczna (klasa 3 LO)
Definicja
SEM to praca źródła na przeniesienie jednostkowego ładunku w całym obwodzie.
Opór wewnętrzny
Źródło ma opór wewnętrzny $r$; napięcie na zaciskach $U=\varepsilon-I r$.
Prawo Ohma dla obwodu
$I=\frac{\varepsilon}{R+r}$.
Kondensatory — pojemność (klasa 2 LO)
Pojemność
$C=\frac{Q}{U}$, jednostką jest farad.
Kondensator płaski
Pojemność rośnie z polem okładek i maleje z ich odległością.
Łączenie
Równolegle pojemności się dodają, szeregowo — odwrotności.
Prawa Kirchhoffa (klasa 3 LO)
Pierwsze (węzłów)
Suma prądów wpływających do węzła równa się sumie wypływających.
Drugie (oczek)
Suma SEM w oczku równa się sumie spadków napięć.
Zastosowanie
Analiza obwodów rozgałęzionych.
Energia pola elektrycznego (klasa 2 LO)
Energia kondensatora
$E=\frac{C U^2}{2}=\frac{Q U}{2}$.
Magazynowanie
Naładowany kondensator przechowuje energię w polu elektrycznym.
Zastosowanie
Lampy błyskowe, układy elektroniczne.
Pole magnetyczne — indukcja magnetyczna (klasa 3 LO)
Indukcja
Wektor $\vec{B}$ opisujący pole magnetyczne; jednostką jest tesla ($\mathrm{T}$).
Linie pola
Wychodzą z bieguna N, wchodzą do S; są zamknięte.
Źródła
Magnesy trwałe i przewodniki z prądem.
Siła elektrodynamiczna (klasa 3 LO)
Wzór
$F=B I l\sin\alpha$ — siła na przewodnik z prądem w polu magnetycznym.
Kierunek
Wyznacza go reguła lewej dłoni.
Zastosowanie
Silniki elektryczne i mierniki.
Siła Lorentza (klasa 3 LO)
Wzór
$F=q v B\sin\alpha$ — siła na ładunek poruszający się w polu magnetycznym.
Tor
Prostopadle do pola ładunek zakreśla okrąg.
Zastosowanie
Akceleratory, spektrometry masowe.
Pole magnetyczne przewodników z prądem (klasa 3 LO)
Przewodnik prosty
Linie pola to okręgi wokół przewodnika; kierunek z reguły prawej dłoni.
Zwojnica
Wewnątrz solenoidu pole jest jednorodne, jak w magnesie sztabkowym.
Zależność
Indukcja rośnie z natężeniem prądu i liczbą zwojów.
Właściwości magnetyczne materii (klasa 3 LO)
Diamagnetyki
Nieznacznie osłabiają pole (np. miedź, woda).
Paramagnetyki
Nieznacznie wzmacniają pole.
Ferromagnetyki
Silnie wzmacniają pole i mogą pozostać namagnesowane (żelazo).
Strumień magnetyczny (klasa 3 LO)
Definicja
$\Phi=B S\cos\alpha$ — miara pola przenikającego powierzchnię.
Jednostka
Weber ($\mathrm{Wb}$).
Znaczenie
Zmiana strumienia wywołuje indukcję elektromagnetyczną.
Prawo indukcji Faradaya (klasa 3 LO)
Treść
SEM indukcji równa jest szybkości zmian strumienia: $\varepsilon=-\frac{\Delta\Phi}{\Delta t}$.
Sposoby
Zmiana pola, powierzchni lub kąta między nimi.
Zastosowanie
Prądnice, transformatory.
Reguła Lenza (klasa 3 LO)
Treść
Prąd indukcyjny przeciwdziała zmianie, która go wywołała.
Znak
Wyjaśnia znak minus w prawie Faradaya.
Zasada
Jest konsekwencją zasady zachowania energii.
Indukcyjność i samoindukcja (klasa 3 LO)
Samoindukcja
Zmiana prądu w cewce indukuje w niej SEM przeciwdziałającą tej zmianie.
Indukcyjność
Wielkość $L$ w henrach; $\varepsilon=-L\frac{\Delta I}{\Delta t}$.
Zastosowanie
Dławiki, filtry, obwody rezonansowe.
Energia pola magnetycznego (klasa 3 LO)
Cewka
Energia zgromadzona w cewce: $E=\frac{L I^2}{2}$.
Magazynowanie
Energia jest przechowywana w polu magnetycznym.
Analogia
Podobnie jak kondensator gromadzi energię w polu elektrycznym.
Wytwarzanie prądu przemiennego (klasa 3 LO)
Prądnica
Wirująca ramka w polu magnetycznym indukuje napięcie sinusoidalne.
Przebieg
$U=U_0\sin(\omega t)$.
Częstotliwość
W sieci energetycznej wynosi $50\,\mathrm{Hz}$.
Strona 4 z 6 · 129 wyników
Pierwszy miesiąc za 0 zł.
Bez zobowiązań. Rezygnujesz, kiedy chcesz.
Załóż konto w 2 minuty. Opłaty pojawiają się dopiero po zalogowaniu i wyborze planu. Możesz zawiesić, zmienić lub anulować plan w każdej chwili. Dołącz do ponad 600 korepetytorów którzy już pracują mądrzej.