Dwa pierwiastki 1. i 2. należą do czwartego okresu; liczba atomowa pierwiastka 1. jest mniejsza od pierwiastka 2. Atomy obu (w stanie podstawowym) mają 4 elektrony, które mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań. Podaj nazwy pierwiastków oraz liczbę elektronów niesparowanych i symbol podpowłoki, do której należą.

Uzupełnij zapis graficzny konfiguracji elektronowej kationu bromoniowego Br⁺ (stan podstawowy), uwzględniając numery powłok i symbole podpowłok.

Spośród substancji: HCl(g), KCl(s), CH₃Cl(g), CH₃NH₃Cl(s), NaClO(s), CaCl₂·6H₂O(s) wybierz i podkreśl te, w skład których wchodzą jony Cl⁻.

Dane są przemiany: A. metan → chlorometan; B. eten → 1,2-dichloroetan; C. benzen → chlorobenzen; D. toluen → chlorofenylometan (C₆H₅CH₂Cl). Wybierz przemiany, w których udział biorą rodniki chloru.

Uzupełnij zdania (podkreśl).

Przykładem reakcji addycji elektrofilowej jest przemiana (A / B / C / D). W wyniku działania czynnika elektrofilowego na wiązanie podwójne powstaje organiczny (kation / rodnik), przyłączający następnie jon (Cl⁺ / Cl⁻). Przykładem substytucji elektrofilowej jest przemiana (A / B / C / D); katalizatorem jest (FeCl₃ / H₂SO₄). Najwolniejszym etapem jest ten, w którym (tworzy się kompleks σ / następuje eliminacja protonu).

CO₂(g) $+$ C(s) ⇌ $2$CO(g). Na wykresie przedstawiono procentową zawartość CO i CO₂ w równowadze w zależności od temperatury.

W mieszaninie gazów doskonałych $c=\dfrac{p}{R\cdot T}$ ($R=83{,}1$ hPa·dm³·K⁻¹·mol⁻¹) oraz $c=[$CO$]+[$CO₂$]$. Oblicz stężeniową stałą równowagi $K=\dfrac{[\text{CO}]^2}{[\text{CO}_2]}$ w $873$ K i pod $1013$ hPa.

(Odczytaj z wykresu udziały procentowe CO i CO₂.)

Litowce są miękkie, berylowce nieco twardsze (twardość maleje w grupie); gęstość Li, Na, K < gęstość wody, a gęstość rubidu, cezu i wszystkich berylowców — większa. Uzupełnij (podkreśl): 1) stopień utlenienia tlenu w Na₂O₂ jest (niższy / wyższy) niż w produkcie spalania litu; 2) twardość baru jest (mniejsza / większa) niż cezu; 3) gęstość potasu jest (mniejsza / większa) niż wapnia.

Napisz w formie cząsteczkowej równania: spalania sodu w tlenie oraz reakcji litu z azotem.

Tlenek magnezu otrzymano: I — przez całkowity rozkład MgCO₃; II — przez spalenie magnezu w powietrzu. Rozstrzygnij, czy w obu doświadczeniach otrzymano czysty MgO. Uzasadnij.

Wyjaśnij, dlaczego palącego się magnezu (pożarów magnezowych) nie wolno gasić wodą.

Odważkę $8{,}4$ g czystego MgCO₃ ogrzewano (MgCO₃ → MgO $+$ CO₂); w tabeli podano liczbę moli CO₂ co $10$ min. Oblicz brakujące (przy $20$ i $60$ min) wartości masy nierozłożonego MgCO₃ (zaokrąglone do jednego miejsca po przecinku).

Oceń prawdziwość (P/F): 1) w ciągu pierwszych $40$ min rozkładowi uległo mniej niż połowa MgCO₃; 2) w ciągu pierwszych $70$ min powstało około $3{,}7$ g MgO; 3) po $80$ min masa stałej mieszaniny była mniejsza o $8{,}2$ g od masy odważki.

Ciąg przemian: HCO₃⁻ $\xrightarrow{1.}$ CO₃²⁻ $\xrightarrow{2.}$ CO₂; CO₃²⁻ $\xrightarrow{3.}$ BaCO₃.

Spośród odczynników: wodorotlenek potasu, kwas etanowy, siarczan(VI) baru, azotan(V) baru — wpisz nazwy/wzory substancji użytych w etapach 1., 2., 3.

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji 1. i 2.

Cyjanowodór HCN ⇌ HNC (izocyjanowodór); w temperaturze pokojowej na $99$ cząsteczek HCN przypada $1$ cząsteczka HNC. Napisz wzór elektronowy dominującej odmiany (HCN), zaznacz pary wiążące i wolne pary oraz określ hybrydyzację orbitali walencyjnych atomu węgla.

Oblicz, ile cząsteczek izocyjanowodoru znajduje się w próbce mieszaniny HCN i HNC o masie $1{,}35$ g (obie odmiany w równowadze $99:1$).

HCN $+$ H₂O ⇌ H₃O⁺ $+$ CN⁻, $K_a=6{,}2\cdot10^{-10}$. Do probówki z wodnym roztworem NaHCO₃ wprowadzono kwas cyjanowodorowy. Rozstrzygnij, czy zaobserwowano pienienie się zawartości probówki. Uzasadnij.

Do $20$ cm³ HCl o pH $=1{,}0$ dodano $30$ cm³ NaOH o stężeniu $0{,}060\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ (H₃O⁺ $+$ OH⁻ → $2$H₂O). Oblicz, ile razy zmalało stężenie jonów H₃O⁺ (objętość = suma).

Kwas H₃AsO₄ jest trójprotonowy. Stałe równowagi opisano wyrażeniami A, B, C (w przypadkowej kolejności).

Uszereguj stałe (A, B, C) zgodnie z ich rosnącą wartością, napisz równanie przemiany, której odpowiada stała A, oraz podaj wzór jonu, który może pełnić wyłącznie funkcję kwasu Brønsteda.

W dwóch probówkach były roztwory soli X i Z (siarczek potasu i bromek potasu); dodano świeżo otrzymaną wodę chlorową.

Po dodaniu wody chlorowej w probówce I roztwór zmienił barwę i pozostał klarowny, a w probówce II pojawiło się zmętnienie. Zidentyfikuj sole X i Z.

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji chloru z bromkiem potasu oraz z siarczkiem potasu.

W kolbach I i II były różne, klarowne roztwory o żółtej barwie (z: FeCl₃, K₂CrO₄, KMnO₄, MnSO₄, (NH₄)₂CrO₄, (NH₄)₂Cr₂O₇). Do kolby I dodano NaOH — wydzielił się bezbarwny gaz o charakterystycznym zapachu, bez osadu, roztwór pozostał żółty. Do kolby II dodano H₂SO₄ — roztwór zmienił barwę z żółtej na pomarańczową, a po dodaniu nadmiaru NaOH wrócił do żółtej (bez gazu). Wybierz wzór związku z kolby I.

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących w kolbie II po dodaniu H₂SO₄ oraz po dodaniu nadmiaru NaOH.

Antymon roztwarza się na gorąco w stężonym H₂SO₄, tworząc siarczan(VI) antymonu(III) i bezbarwny gaz o ostrym zapachu (siarka $50\%$ masowych → SO₂). Napisz jonowo-elektronowe równania redukcji i utleniania oraz sumaryczne równanie cząsteczkowe.

Antymon reaguje też na gorąco ze stężonym HNO₃, wydzielając brunatniejący na powietrzu gaz (NO₂) i tworząc trudno rozpuszczalny jednoprotonowy kwas antymonowy(V) HSbO₃ (H:O $=1:3$). Napisz w formie jonowej sumaryczne równanie tej reakcji.

Do zlewki I ($200$ g wody, $20\,^\circ$C) dodano $184$ g K₂CrO₄, a do zlewki II ($200$ g wody) $184$ g Pb(NO₃)₂. Zawartość ogrzano do temperatury $t$, w której w zlewce II cały azotan(V) ołowiu(II) się rozpuścił, a roztwór był nasycony.

Podaj wartość $t$ oraz uzupełnij (podkreśl): roztwór w zlewce I jest (nienasycony / nasycony), a jego stężenie procentowe jest (mniejsze niż / takie samo jak / większe niż) w zlewce II.

Do $100$ g nasyconego roztworu Pb(NO₃)₂ ($32\,^\circ$C) dodano $100$ g nasyconego roztworu K₂CrO₄ ($32\,^\circ$C): Pb²⁺ $+$ CrO₄²⁻ → PbCrO₄. Oblicz masę osadu i wskaż substancję użytą w nadmiarze ($M_{\text{K}_2\text{CrO}_4}=194$, $M_{\text{Pb(NO}_3)_2}=331$, $M_{\text{PbCrO}_4}=323$). Rozpuszczalność obu soli w $32\,^\circ$C wynosi $67$ g/$100$ g wody.

W dwóch probówkach były rozcieńczone roztwory: kwasu azotowego(V) (X) i kwasu siarkowego(VI) (Z); zanurzono blaszki miedziane i ogrzano. W kwasie X wydzielał się bezbarwny gaz brunatniejący na powietrzu. Uzupełnij (podkreśl): w rozcieńczonym HNO₃ miedź (reaguje z wydzieleniem gazowego tlenku / reaguje z wydzieleniem wodoru / nie reaguje), roztwór (przyjmuje barwę niebieską / pozostaje bezbarwny); w rozcieńczonym H₂SO₄ miedź (reaguje z wydzieleniem tlenku / reaguje z wydzieleniem wodoru / nie reaguje), roztwór (niebieski / bezbarwny). Kwasem X jest (HNO₃ / H₂SO₄).

Alkany otrzymuje się z halogenków alkilów: $2$R–X $+ 2$Na $\xrightarrow{T}$ R–R $+ 2$NaX. Pewien jodek alkilu poddano działaniu sodu i otrzymano alkan:

Napisz wzór półstrukturalny i nazwę systematyczną tego jodku alkilu.

Mieszaninę 2-jodobutanu i jodku metylu poddano działaniu sodu. Oceń prawdziwość (P/F): 1) otrzymano cztery różne alkany; 2) alkanem o najmniejszej masie cząsteczkowej był metan; 3) alkanem o największej masie cząsteczkowej był 3,4-dimetyloheksan.

W wyniku zasadowej hydrolizy 2-jodobutanu otrzymano alkohol, który utleniono tlenkiem miedzi(II). Uzupełnij schemat — wpisz wzory półstrukturalne: 2-jodobutanu, alkoholu i organicznego produktu utlenienia.

Uzupełnij zdania (podkreśl). Hydroliza zasadowa jodku alkilu jest reakcją (addycji / substytucji / eliminacji) zachodzącą zgodnie z mechanizmem nukleofilowym. Przykładem obojętnego elektrycznie nukleofilu jest cząsteczka (CH₄ / H₂ / NH₃), a nukleofilu jonowego — jon (CN⁻ / Cu²⁺ / H₃O⁺).

Dehydratacja 3-metylobutan-2-olu daje alkeny A (produkt główny, wg reguły Zajcewa) i B (uboczny). Alken A można także otrzymać przez dehydratację innego alkoholu. Podaj wzór półstrukturalny i nazwę systematyczną tego alkoholu.

Napisz równanie reakcji alkenu A z bromowodorem prowadzącej do produktu głównego (wzory półstrukturalne).

Przedstawiono wzory mentolu i tymolu (z oznaczonymi atomami węgla $a$, $b$, $x$, $y$).

Określ hybrydyzację orbitali walencyjnych atomu $a$ (mentol) i $x$ (tymol) oraz formalne stopnie utlenienia atomu $b$ (mentol) i $y$ (tymol).

Rozstrzygnij, czy cząsteczka tymolu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij.

Do $500$ cm³ kwasu metanowego o stężeniu $1\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ dodano $500$ cm³ wody (temperatura bez zmian). Dokończ zdanie: wartość stałej dysocjacji (A — wzrosła / B — zmalała / C — nie uległa zmianie), a wartość stopnia dysocjacji (1 — wzrosła / 2 — zmalała / 3 — nie uległa zmianie).

Estryfikacja: butan-2-ol $+$ CH₃COOH ⇌ ester $+$ H₂O, $K_c=2{,}12$. Oblicz, ile gramów bezwodnego kwasu etanowego należy użyć do reakcji z $1$ molem butan-2-olu, aby przereagowało $85\%$ butan-2-olu.

Uzupełnij zdania (podkreśl). Przy użyciu równomolowej mieszaniny kwasu i alkoholu wydajność reakcji jest (niższa niż / równa / wyższa od) $85\%$. Reakcję prowadzi się w środowisku kwasowym, ponieważ jony H⁺ (katalizują tę reakcję / zwiększają wydajność). W środowisku zasadowym ester ulega hydrolizie, której produktami są butan-2-ol i (kwas etanowy / sól kwasu etanowego).

Cząsteczki kwasu etanowego mogą tworzyć dimer. Uzupełnij zdania (podkreśl). Dimer powstaje w wyniku tworzenia się wiązań (kowalencyjnych / jonowych / wodorowych) między cząsteczkami. Rozcieńczony roztwór kwasu etanowego w wodzie (nie zawiera dimerów / zawiera dimery), ponieważ woda (nie tworzy wiązań wodorowych / tworzy wiązania wodorowe) z cząsteczkami kwasu.

W probówkach I i II były dwie z substancji: glicyna, chlorek fenyloamoniowy (C₆H₅NH₃Cl), fenolan sodu. Doświadczenie 1: dodano kwas solny — w żadnej probówce nie zaobserwowano zmian. Doświadczenie 2: dodano oranż metylowy — w probówce I roztwór przyjął barwę czerwoną. Podaj nazwy/wzory związków z probówek I i II.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji decydującej o odczynie roztworu z probówki I.

Próbkę tripeptydu o masie $43{,}4$ mg poddano całkowitej hydrolizie w stężonym HCl; otrzymano mieszaninę chlorowodorków glicyny i alaniny.

Po dodaniu nadmiaru AgNO₃ (Ag⁺ $+$ Cl⁻ → AgCl) wytrącono $86{,}1$ mg AgCl. Określ, z ilu reszt glicyny $x$ i alaniny $y$ składał się tripeptyd, i napisz jego wzór Gly_xAla_y ($M_{\text{AgCl}}=143{,}5$).

W wyniku kondensacji jednej cząsteczki cysteiny (Cys) i dwóch cząsteczek leucyny (Leu) mogą powstać różne tripeptydy o budowie liniowej. Napisz wszystkie możliwe sekwencje (kody trzyliterowe).

Do czterech probówek z niebieską zalkalizowaną zawiesiną Cu(OH)₂ dodano bezbarwne roztwory: I — kwas azotowy(V), II — etanol, III — glicerol, IV — alanyloglicyloglicyna. Rozstrzygnij, czy zmiany umożliwiają potwierdzenie zawartości każdej probówki. Opisz zmiany (rodzaj mieszaniny i barwa).