Publicystyka to piśmiennictwo dotyczące aktualnych spraw publicznych (społecznych, politycznych), mające kształtować opinię i nakłaniać do działania. W oświeceniu jej celem była walka o reformy i naprawę Rzeczypospolitej zagrożonej rozbiorami.

Hugo Kołłątaj — „Do Stanisława Małachowskiego… Anonima listów kilka" (program reform).
Stanisław Staszic — „Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", „Przestrogi dla Polski" (krytyka wad ustroju, apel o silne państwo).

Publicystyka była zaangażowana w losy państwa i społeczeństwa: nawoływała do reform, piętnowała wady ustroju, mobilizowała do naprawy Rzeczypospolitej. Służyła dobru wspólnemu, a nie rozrywce. Ta troska o ojczyznę i aktywna postawa obywatelska sprawiają, że nazywamy ją literaturą obywatelską.